Chụp mũ
Những ai đã sống với cộng sản hay chế độ độc tài đều hiểu mọi sự bắt nguồn từ nói láo, vu cáo, chụp mũ, xuyên tạc. Vậy khi nghe chính trị gia Y (hay nhà hoạt động) tố cáo nhân vật X (hay tổ chức) là cộng sản (hay xã hội chủ nghĩa) thì phải xét lý lịch, nguồn gốc hoạt động của Y có khả tín để kết luận X là cộng sản: vì lời nói hay hành động của X so với Y? Những cộng sự viên của X và Y ra sao? Kết quả của quá khứ là gì? Vì sao X và Y trở thành đối thủ?
Nếu bạn đã sống với cộng sản mà vẫn không phân biệt được thực, giả qua tin tức, lời nói thì bạn cần phải học lại mà không nên bàn luận trước công chúng, nói rằng “tôi đã từng chống cộng” (hay sống với cộng sản). Kinh nghiệm VN cho thấy không phải tất cả các nhà khoa bảng hay quan chức đều hiểu cộng sản qua lý thuyết hay thực tế và sẽ chống cộng hữu hiệu. Nước Mỹ với tài nguyên và nhân lực đã đối phó với khối cộng sản từ khi thành lập cho đến nay và chỉ có một lần thành công dưới thời Reagan (1989).
Nếu cũng vẫn là hiến pháp 1776 thì tại sao bây giờ bỗng dưng nhân vật (hay đảng) A bị tố cáo trở thành “cộng sản” (hay xã hội chủ nghĩa) chỉ vì chủ trương tăng thuế, xây nhà cho người nghèo? Trong khi đảng B đe dọa, truy tố cá nhân bất đồng chính kiến, công ty luật, truyền thông, tổ chức thiện nguyện, đại học … không hợp tác với chủ trương của B thì bạn nghĩ ai mới thực sự là cộng sản? Hãy hỏi những nhà đấu tranh nhân quyền, tù nhân lương tâm từ VN chạy ra hải ngoại thì A hay B hành động giống cộng sản hơn ai.
Hòa bình
Muốn sống hòa bình thì không phải cá nhân với nhau mà còn là tập thể. Hai nước láng giềng cần hiểu nhau để xây dựng hòa bình. Nếu được thì các nước khác mới tin theo.  Vậy thì khi Mỹ muốn vĩ đại lần nữa bằng cách đe dọa chiếm (hay mua) láng giềng thì quốc tế sẽ nghĩ sao?
Muốn có hòa bình thì không phải chỉ có quân đội bảo vệ lãnh thổ, trao đổi kinh tế, thương mại. Muốn có giao thương thì phải có luật và tôn trọng luật, hiệp ước đã ký kết. Mà quốc gia dân chủ thì sẽ thay đổi lãnh đạo theo nhiệm kỳ. Người sau phải tôn trọng những gì người đi trước đã ký kết vì đó không phải là chuyện cá nhân mà là việc nước có Quốc Hội tham dự. Vậy khi lãnh đạo A (đảng A) đòi xé hiệp ước thương mại với lân bang XYZ vì lãnh đạo B (đảng B) đã ký thỏa thuận nhiều năm trước đó. Hiệp ước mới được ký chưa ráo mực thì A đòi làm lại vì lý do 123? Câu hỏi đặt ra là lãnh đạo một cường quốc mà bất nhất thì không thể gọi là vĩ đại được. Khi không có công bằng thì không có hòa bình cho dù tầm vóc quốc gia hay cá nhân.
Kết
Người Mỹ gốc Việt muốn dân chủ,đang sống dưới chế độ dân chủ nhưng có thực hiện sinh hoạt dân chủ chưa? Không cần phải tham gia tổ chức ABC, biểu tình, hoạt động đấu tranh… mà chỉ cần nhìn lại bản thân đã có công bình với chính mình hay chưa khi nghe tin tức bên ngoài bàn hươu tán vượn. Cộng sản ngoài sự tàn ác, dối trá… mà vẫn còn tồn tại vì những người ấm ớ tin theo những tin tức ảo thay vì cô lập, ngăn chận sự giả dối lan tràn thì chính bạn đang tiếp tay cho độc tài thống trị xã hội.
Trần Công Lân
Tháng 7 năm 2026 (Việt lịch 4905)