A. Duy Nhân Cương Thường
Sinh hoạt của bất cứ xã hội nào đều có cương thường của xã hội đó. Sinh hoạt của một cơ cấu chính quyền cũng phải đặt ra cái cương thường của loài người sống trong xã hội đó. Đây chính là cái cương thường mà người lãnh đạo quốc gia, người sống trong quốc gia đó phải dựa vào để thực hiện thiết kế và chấp hành nhân sinh.
Cơ năng hiến pháp phải được đặt trên nền tảng cương thường của loài người. Cương thường của loài người là những điều căn bản mà đã là con người đều cần phải có trong cuộc sống của Người — không kể màu da, sắc tộc, chủng tộc. Thế giới có nhiều sắc tộc khác nhau, nhiều quốc gia khác nhau, nhiều phong tục khác nhau nhưng thế giới của Người chỉ có một cương thường duy nhất mà Lý Đông A gọi là Duy Nhân Cương Thường, cái nền tảng mà những người lãnh đạo quốc gia cần phải bảo đảm cho những người sống trong và ngoài quốc gia bởi đó là đường sống của Người.
a. Nhu cầu nhu yếu
Con người từ thời ăn lông ở lổ đến thời đại hiện tại đều có những nhu yếu giống nhau. Chính vì những nhu yếu đó mà bắt buộc con người phải sống trong xã hội để cùng nhau tiến-hóa, phát triển giống nòi cho đến hôm nay. Nhu cầu nhu yếu gồm có ăn, mặc, chỗ ở, gia đình để phát triển giống nòi, môi trường lành mạnh, giáo dục, và y tế.
Để được sống còn, con người có nhu cầu ăn uống. Ngày xưa khi xã hội chưa hình thành, khi con người vẫn ăn lông ở lổ thì ăn sống. Khi con người phát hiện ra lửa thì ăn sống được chuyển sang ăn chín. Ngày hôm nay cái ăn không đơn thuần là để nuôi cơ thể mà thực phẩm có chất gì trong đó; liệu thực phẩm làm ảnh hưởng đến khí hậu, môi trường, và thân thể của người ăn hay không?
Hình ảnh môi trường biển bị ô nhiễm qua vụ Formosa nhưng quan chức, nhà cầm quyền cộng sản Việt Nam xem thường và khuyến khích người dân tiếp tục ăn đồ biển mà không cần biết nguy hại đến cơ thể ra sao thì đây là hành động, chính sách đi ngược lại Duy Nhân Cương Thường.
Ngoài cái ăn con người cần cái mặc, chỗ ở để nghỉ ngơi, ẩn trú nắng mưa. Hình ảnh người dân sống đầu đường xó chợ, hình ảnh nhà cầm quyền làm áp lực với chủ nhà để không cho những nhà bất đồng chính kiến mướn chỗ ở chính là hành động đi ngược lại Duy Nhân Cương Thường.
Sự tồn tại loài người từ xa xưa đến hôm nay nhờ sự hình thành gia đình với sự phối hợp đời sống Nam-Nữ để phát triển giống nòi. Đời sống gia đình phải đi kèm theo trách nhiệm cho nên chuyện “trai năm thê bảy thiếp” không thể chấp nhận với thế kỷ 21. Sự lựa chọn “năm thê bảy thiếp” là quyền của cá nhân nhưng trên lãnh vực giấy hôn phối thì không thể nào chấp nhận. Những ai nằm trong vị trí lãnh đạo quốc gia cần phải có nhân phẩm cao trong việc tôn trọng đời sống gia đình chứ không thể nào như các vị chính trị gia ở Hoa Kỳ, xem thường phụ nữ và ăn nằm với nhiều phụ nữ khác trong khi có vợ mà vẫn được nắm vị trí lãnh đạo quốc gia thì đã vi phạm Duy Nhân Cương Thường.
Thế giới đang đối diện với biến đổi khí hậu. Môi trường sống không còn là vấn đề của một quốc gia mà là của toàn thế giới. Con người không thể nào tồn tại trong một môi trường đang bị phá hoại trên nhiều lãnh vực từ khí hậu, nước uống, đến môi trường sinh sống của con người. Không thể nào vì quyền lợi kinh tế của một công ty, hay một quốc gia để đem sản xuất đến một quốc gia khác nhằm hủy diệt môi trường nơi quốc gia không có khả năng và luật để bảo vệ môi trường. Bất cứ công ty nào, bất cứ quốc gia nào vì quyền lợi của mình để làm ô nhiễm môi trường ở những quốc gia khác tức là đã vi phạm Duy Nhân Cương Thường.
Giáo dục và y tế là nhu yếu của con người ở thế kỷ 21 này. Không thể nào chấp nhận một quốc gia có nền khoa học kỹ thuật về y khoa rất cao nhưng chỉ dành cho những người có tiền mà Hoa Kỳ là thí dụ điển hình.
Không thể nào chấp nhận một công ty gia tăng thuốc từ 13.75 lên đến 750 đô (5000%) mà Quốc Hội không làm được gì cho hành động cướp tài sản tiền bạc của người khác, chưa kể người không có khả năng mua thuốc có thể bị thiệt mạng.
Không thể nào chấp nhận một nền giáo dục khuyến khích tự do nhưng không kèm theo trách nhiệm của cá nhân đối với xã hội mình đang sống. Một xã hội mà nền giáo dục hoặc hệ thống y tế tốt chỉ dành cho người có tiền thì người lãnh đạo quốc gia đã đi ngược lại Duy Nhân Cương Thường.
Cơ Năng Hiến Pháp Trên Nền Tảng Duy Dân: Duy Nhân Cương Thường (P2)
Vũ Hoàng Anh Bốn Phương
Tháng 2 năm 2026 (Việt lịch 4905)