Con Người — Điểm Khởi Đầu

Vấn nạn của xã hội, của cộng đồng, của quốc gia, của dân tộc, hay của toàn thế giới đều bắt đầu từ con người. Con người có thể tạo ra những sản phẩm tối tân để phục vụ con người và đồng thời cũng tạo ra những sản phẩm huỷ hoại con người. Điều này có thể thấy được ở những tiến bộ của khoa học trên lãnh vực y tế để làm cho con người sống lâu và khoẻ mạnh, nhưng đồng thời cũng với ngành khoa học khác — người ta tạo ra những sản phẩm gọi là vũ khí nguyên tử, hạt nhân, hóa học, sinh học để huỷ diệt con người mà người ta gọi là kẻ địch với danh nghĩa là bảo vệ con người.Thế giới có nhiều sắc tộc, ngôn ngữ khác nhau nhưng Con Người thì chỉ có một. Dân tộc Mỹ, Pháp, Ý, Anh, Tàu, Nhật v. v. đều là những Con Người. Những Con Người này đều biết yêu, thương, giận, hờn. Những Con Người này biết cảm nhận cái đau của chính mình và của kẻ khác. Những Con Người này biết khóc, biết cười và luôn mong muốn được hạnh phúc, ấm no. Dĩ nhiên mức độ của hạnh phúc, ấm no hoặc khổ đau tuy có khác nhau, nhưng tựu chung thì họ đều có một điểm tương đồng là cùng có một ước mơ: sống như mọi Con Người khác trên thế giới này.

Sự hiện hữu của loài người đầu tiên trên địa cầu này đi ra ngoài lãnh vực của người viết. Tuy nhiên, nếu nhìn một cách đơn giản thì sự hiện hữu của mỗi người trong chúng ta trên thế giới này bắt đầu từ Con Người. Con Người đó gần gũi nhất là cha mẹ, ông bà, tổ tiên, gia tộc. Không có những người đi trước đó thì sẽ không có cha mẹ để có sự hiện hữu của chúng ta hiện giờ. Cho nên điểm khởi đầu của tất cả mọi vấn đề đều bắt đầu từ Con Người. Những cái xấu tốt của xã hội đều khởi đầu bằng Con Người. Và để giải quyết những cái gọi là xấu của xã hội, chúng ta phải bắt đầu từ cái gốc của vấn đề đó là Con Người.

Sự Lựa Chọn

Sự hiện hữu của mỗi cá nhân trên trái đất là sự hiện hữu không có sự lựa chọn. Bởi nếu có sự lựa chọn thì có lẽ chúng ta lựa chọn không có sự hiện hữu trên cõi đời này, hoặc lựa chọn được sinh ra trong một gia đình giàu có, một quốc gia giàu có. Tuy rằng sự hiện hữu của mỗi cá nhân không có sự lựa chọn, nhưng cuộc sống của mỗi cá nhân trong xã hội đều có sự lựa chọn.

Tùy theo hoàn cảnh của từng người mà chúng ta lựa chọn cho chính mình một cuộc sống tốt hoặc xấu. Hoàn cảnh đóng một vai trò rất quan trọng để thấy được sự lựa chọn của con người ra sao. Chính vì hoàn cảnh mà người ta có câu “Bần Cùng Sinh Đạo Tặc, Phú Quý Sinh Lễ Nghĩa”. Và thói thường,  người ta thường viện dẫn lý do hoàn cảnh để biện minh cho hành động của chính mình. Nói thế không có nghĩa là ai bần cùng cũng sinh đạo tặc hoặc ai phú quý cũng sinh lễ nghĩa. Có những người dù nghèo khổ đến đâu họ không chọn đạo tặc để tạo cuộc sống được sướng hơn. Có lẽ vì họ tin vào cái lễ nghĩa mà được thể hiện qua câu “Nghèo Cho Sạch Rách Cho Thơm”. Và dĩ nhiên có những người tuy giàu có, nhưng cái lễ nghĩa của họ xem ra còn tệ hơn cái lễ nghĩa của những người ở tận cùng địa vị của xã hội.

Người ta thường nói “gần mực thì đen gần đèn thì sáng” để chứng minh rằng hoàn cảnh ảnh hưởng đến hành động của con người. Nhưng nói cho cùng đó chỉ là sự biện minh cho cái hành động của mỗi cá nhân. Bởi mỗi cá nhân có thể lựa chọn khác hơn qua câu “trong đầm gì đẹp bằng sen, lá xanh bông trắng lại chen nhị vàng, nhị vàng bông trắng lá xanh, gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn”. Hoàn cảnh tuy có đóng một vai trò quan trọng nào đó, nhưng chúng ta không thể để cho hoàn cảnh quyết định sự lựa chọn lối ứng xử của chúng ta — mà thay vào đó — chúng ta phải dùng tất cả những trí tuệ, sự hiểu biết để có một sự lựa chọn mà chúng ta không phải xấu hổ với chính lương tâm của mình. Điều này không phải là một việc dễ ở thời đại hôm nay.

Hệ Quả Của Sự Lựa Chọn

Bất cứ sự lựa chọn nào cũng đều có hệ quả của nó. Sự lựa chọn xấu sẽ đưa đến hệ quả xấu, và sự lựa chọn tốt sẽ đưa đến hệ quả tốt. Nhưng thế nào gọi là xấu – tốt? Cùng một hành động, có người cho rằng xấu và có người cho rằng tốt.

Lấy một thị dụ không xa lắm, khi Hoa Kỳ đưa quân đánh Iraq, số đông quần chúng Hoa Kỳ ủng hộ và cho rằng đó là một điều nên làm bởi nếu không thì nhà cầm quyền Saddam Hussein sẽ bán những loại vũ khí giết hại nhiều người cho bọn khủng bố và lúc đó thì nền an ninh trên đất Hoa Kỳ sẽ bị đe dọa, sự kiện 9/11 có thể xảy ra trên đất Hoa Kỳ lần nữa với sự chết chóc lớn hơn. Cũng cùng một hành động đó, các nước đồng minh của Hoa Kỳ gồm có Pháp, Đức và các nước thuộc khối Ả Rập lại chống đối hành động của Hoa Kỳ.

Bấy giờ thì người ta mới thấy rằng những lý do mà Hoa Kỳ đem ra để đánh Iraq chỉ là những tin tức tình báo hoàn toàn không có thật. Iraq hoàn toàn không còn những loại vũ khí giết hại nhiều người. Và hành động của Hoa Kỳ trong việc đánh Iraq đưa đến kết quả là biết bao nhiêu sinh mạng và tiền bạc bỏ vào một cuộc chiến có thể tránh được.

Một sự lựa chọn đem đến một kết quả tốt khi mà sự lựa chọn đó không làm hại đến cá nhân nào, một tập thể nào hoặc nếu có thì sự hại đó chỉ là một cái hại đoản kỳ để cuối cùng đem lại lợi ích chung. Đi ngược lại những điều trên tức là một sự lựa chọn đem đến kết quả xấu.

Tùy theo vị trị của mỗi cá nhân trong xã hội và tùy theo hoàn cảnh của mỗi cá nhân, sự lựa chọn có thể ảnh hưởng đến gia đình hoặc có thể ảnh hưởng đến quốc gia. Thường những người nằm trong bộ máy nhà nước, những người đưa ra những chính sách cho đất nước — thì sự lựa chọn của họ có ảnh hưởng lớn đến tập thể quần chúng. Còn những cá nhân bình thường như là một công dân sống trong xã hội — thì sự lựa chọn của cá nhân ảnh hưởng đến bản thân hoặc những người chung quanh.

Nếu nằm trong vị thế lãnh đạo, cá nhân đó cần phải suy nghĩ thật kỹ trước khi có những quyết định ảnh hưởng đến cuộc sống, sinh hoạt của số đông tập thể quần chúng.  Đừng vì cái tôi hoặc ỷ lại — cuối cùng đưa đến những hệ quả không tốt cho nhiều người và đôi khi cho cả chính bản thân của mình.

Sai Lầm Trong Sự Lựa Chọn

Trong cuộc sống hằng ngày, sự lựa chọn của mỗi con người dựa vào một số sự kiện hay dữ kiện nào đó. Nhưng sau khi sự lựa chọn đã được quyết định xong thì người ta thấy rằng sự lựa chọn trước đó không phải là sự lựa chọn đúng vì hệ quả của sự lựa chọn xảy ra không như ý muốn, hoặc vì một số dữ kiện mới cho thấy rằng sự lựa chọn trước đó sai lầm. Đó là điều rất bình thường trong cuộc sống mỗi ngày. Lấy một thí dụ nhỏ, một gia đình có đứa con nhỏ khoảng bốn tuổi. Người cha mua game thuộc loại săn lùng kẻ định và bắn giết lẫn nhau. Người cha không hề nghĩ rằng những loại game đó sẽ có ảnh hưởng đến tâm lý của đứa trẻ sau này. Sự lựa chọn trên xem ra rất bình thường, vô thưởng vô phạt nhưng lại có ảnh hưởng đến tâm lý của đứa trẻ sau này.

Ở một vị thế quốc gia, Hoa Kỳ đem quân đánh Iraq vì Iraq không hủy diệt tất cả những loại vũ khí giết hại nhiều người do Hội Đồng Bảo An Liên Hiệp Quốc đưa ra sau cuộc chiến tranh vùng Vịnh năm 1991. Thế nhưng sau khi đánh xong Iraq và sau gần hai năm truy tìm vẫn không thấy có vũ khí giết hại nhiều người như Hoa Kỳ đã dự đoán trước khi đánh. Và cái lý do đánh Iraq đã trở thành sai lầm. Đặt giả sử Iraq có vũ khí giết hại nhiều người đi nữa, chính sách đánh trước cũng là một chính sách sai lầm.

Khi nhìn nhận rằng Con Người có thể lựa chọn sai lầm thì chúng ta cũng nên tha thứ nếu ai đó lựa chọn sai lầm và nhìn nhận sự sai lầm để sự đổi cái sai lầm trong quá khứ. Và nếu là nhà lãnh đạo quốc gia mà sai lầm thì nên từ chức để người khác làm chuyện lãnh đạo quốc gia.  Đối với người Việt Nam thì biết mình sai lầm và xin lỗi để sửa đổi sai lầm xem ra khó lắm bởi cái tự ái của chính họ. Nhà cầm quyền Hà Nội là một thí dụ điển hình. Trong quá khứ, hễ chính sách nào đưa ra không đem lại kết quả tốt đẹp thì họ liền đổi thừa là thành phần phản động nước ngoài phá hoại. Hễ ai đó lên tiếng đi ngược lại cái điều của Đảng và Nhà Nước thì họ liền chụp mũ người đó bị thành phần phản động nước ngoài mua chuộc dù rằng cái đòi hỏi đó rất là chính đáng trên một đất nước thật sự dân chủ. Hình như quan niệm dân chủ của nhà cầm quyền Hà Nội xem ra khác với quan niệm dân chủ của các nước Tây Phương.

Báo chí trong nước dưới sự kiểm soát của nhà cầm quyền Hà Nội, không ít thì nhiều (được sự đồng ý của trung ương) đưa ra những sai lầm của các vị lãnh đạo. Và nhà cầm quyền Hà Nội đôi lúc chẳng còn cách nào khác hơn là nhìn nhận có sai lầm trong chính sách. Nhưng dù có sai lầm, họ vẫn muốn giữ quyền lãnh đạo chứ không chịu từ chức để cho một đảng phái nào đó có đủ khả năng lên lãnh đạo đất nước. Chưa kể hiến pháp Việt Nam cho rằng chỉ có đảng Cộng Sản Việt Nam là đảng duy nhất được quyền lãnh đạo đất nước, dù rằng đảng này đã sai lầm rất nhiều lần trong quá khứ.  Chưa kể đảng này đã và đang bán dần đất đai cho Trung Quốc mà chẳng một ai biết —  bởi đây là bí mật quốc gia mà chỉ một vài vị chóp bu mới có quyền biết và bán đất mà thôi.

Nhìn Rõ Vấn Đề

Từ thời xa xưa cho đến nay, quốc gia hưng thịnh, xã tắc an bình đều do Con Người tạo ra. Chiến tranh giữa các quốc gia, giữa thành phần xã hội trong cùng một quốc gia đều do chính Con Người tạo ra. Ngoài những tai nạn do thiên tai gây ra, phần lớn những khổ đau trong xã hội đều do chính Con Người trong cái xã hội đó tạo ra. Con Người, đặc biệt là Con Người nằm trong bộ máy của nhà cầm quyền, đóng một vai trò rất quan trọng trong việc đem lại cơm no áo ấm cho tập thể quần chúng.

Để hiểu rõ Con Người, chúng ta cần phải trở về từ nguyên thủy của loài người để thấy tại sao có sự hình thành gia đình, bộ lạc, quốc gia. Sự hình thành đó phải chẳng là sự ngẫu nhiên hay vì sự sống còn của Con Người? Và khi sự hình thành gia đình, bộ lạc, quốc gia thì những điều kiện gì được đưa ra để bảo đảm cuộc sống của mỗi Con Người trong xã hội đó không bị đe dọa, không bị nhà cầm quyền tước đoạt hết những cái đã có từ thời nguyên thủy của loài người, và nhà cầm quyền không trở nên độc tài? Sự tương quan giữa Con Người với Con Người và sự tương quan giữa Con Người với Xã Hội, bộ máy Nhà Nước ra sao?

Đó là những điều mà người viết sẽ cố gắng trình bài trong trang mạng này — với hy vọng chuẩn bị một số suy tư cho những nhà lãnh đạo trẻ Việt Nam sau này.

Vũ Hoàng Nguyên

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s