Người Việt và Thuế Tại Hoa Kỳ (phần 2)

Người Làm Công Việc Khai Thuế

Người đóng thuế không biết luật cho nên vào mùa khai thuế, phần đông mọi người tìm đến người làm công việc khai thuế để giúp đỡ hoàn thành thủ tục thuế cho mỗi năm. Người làm công việc khai thuế này thường là những người có nhiều hiểu biết về luật thuế và sẽ giúp cho thân chủ mình (người đóng thuế) hoàn thành thủ tục thuế cho hợp lệ với những luật khấu trừ mà sở thuế đã đưa ra cho mọi người.

Người Việt hay có cái nhìn không đúng là — khi mình đến trả tiền người khai thuế cho mình thì người khai thuế sẽ chịu trách nhiệm cho giấy tờ thuế của mình. Thực ra người khai thuế, Việt Nam hay các công ty Mỹ, không phải là người chịu trách nhiệm với sở thuế nếu giấy tờ thuế mình khai sai trái.

Sai trái ở đây có hai ba trường hợp xảy ra. Trường hợp thứ nhất là do người làm thuế sơ xuất trong con số cho nên ghi số tiền thu nhập thấp hơn, hoặc số tiền chi tiêu cao hơn, để rồi khi hồ sơ thuế nộp lên sở thuế và bị sở thuế gõ cửa để kiểm soát giấy tờ thuế của mình. Trường hợp thứ hai người khai thuế biết luật và chỉ cho thân chủ mình những phần chi có thể khấu trừ vào tiền thu nhập mà không cần biết thân chủ có giấy tờ chứng minh số thu nhập đó hay không. Trường hợp thứ ba là thân chủ cung cấp những con số không đúng sự thật và người khai thuế dựa vào đó mà hoàn thành thủ tục khai thuế cho thân chủ. Ba trường hợp trên nếu xảy ra và bị sở thuế đến gõ cửa xem giấy tờ thuế, người đóng thuế là người chịu trách nhiệm cho giấy tờ thuế của mình. Còn người khai thuế hoàn toàn không bởi họ chỉ làm nhiệm vụ là một nhân công làm việc cho thân chủ của mình mà thôi.

Ngay cả chuyện người đóng thuế đi thưa kiện người khai thuế cũng rất là khó khăn để chứng minh với quan toà là người khai thuế làm sai chứ không phải do người đóng thuế cung cấp dữ kiện sai. Cần nên nhớ rằng, người đóng thuế phải có trách nhiệm xem lại giấy tờ thuế của mình sau khi người khai thuế đã làm xong. Dĩ nhiên sẽ có người nói rằng tôi đâu có biết luật thuế thì làm sao tôi biết người làm thuế làm sai hay không làm sai? Điều này đúng nhưng trên mặt luật pháp rất khó chứng minh với quan toà là cá nhân mình không có trách nhiệm trên giấy tờ thuế của mình. Ít nhất mình phải coi lại giấy tờ thuế của mình những số tiền thu vào có ghi rõ trên giấy tờ thuế hay không và số tiền chi ra do mình đưa cho người làm thuế có ghi đúng trên giấy tờ thuế hay không. Những chi phí khác mình thấy lạ thì mình có quyền hỏi người làm thuế là gì nếu những chi phí đó mình hoàn toàn không có dữ kiện chứng minh.

Một câu hỏi khá lý thú mà người Việt hay hỏi là nên để người Việt làm giấy tờ thuế cho mình hay để các công ty Mỹ? Thực ra người Mỹ hay người Việt, nếu đã thực sự làm thuế chuyên nghiệp thì điều hiểu biết luật như nhau. Đối với các công ty Mỹ, bởi vì là công ty nên có nhiều khách hàng cho nên có nhiều trường hợp đặt biệt họ nắm vững luật thuế mà không cần tốn thời gian để tìm hiểu. Chẳng hạn như đồng lương làm tại nước ngoài như thế nào mà đồng lương đó không phải đóng thuế cho sở thuế của Hoa Kỳ. Điều này người làm thuế VN ít gặp cho nên có thể làm sai hoặc phải mất thời gian nhiều hơn để tìm hiểu cho thân chủ của mình. Một sự khác biệt nữa là công ty Mỹ thì tính tiền công nhiều hơn người Việt. Và ngay cả giữa những người Việt, giá cả làm thuế cũng khác nhau. Giá cả khác nhau không có nghĩa là người giá cao sẽ giỏi hơn mà phải hiểu là sự cạnh tranh với nhau, cho nên người mới ra nghề cần có khách hàng nên đưa giá thấp để tìm khách hàng. Còn người đã làm lâu năm, đủ để sống thì chỉ muốn làm với giá mà mình thấy phù hợp với công sức bỏ vào chứ không muốn làm giá rẻ.

Trong bất cứ nghề nghiệp nào cũng đều có cái lương tâm nghề nghiệp hay còn gọi là đạo đức nghề nghiệp. Đa số những người làm công chuyện khai thuế cho khách hàng là những người có lương tâm nghề nghiệp. Họ nhận tiền thù lao và họ sẽ làm tròn trách nhiệm của một nhà chuyên nghiệp về thuế. Người Mỹ hay người Việt làm công chuyện khai thuế này đều có lương tâm nghề nghiệp.

Dĩ nhiên có một số nhỏ không có lương tâm nghề nghiệp, sẵn sàng tìm đủ mọi cách để lấy lại thật nhiều tiền cho thân chủ mà không cần biết đúng luật hay không đúng luật. Sau đây là vài điểm để thấy là người làm thuế có lương tâm nghề nghiệp.

Khi một khách hàng mới, có cơ sở thương mại vừa mới mở, đến với công ty khai thuế của mình, một người làm thuế có lương tâm sẽ coi tất cả những giấy tờ của khách hàng và dành thời gian nói chuyện với khách hàng về những chi phí có thể khấu trừ mà người khách hàng không biết. Thí dụ chi phí ăn uống, chi phí xe cộ trong việc giao tế thương mại. Hoặc nếu khách hàng đưa ra những con số tiền thu và chi ra thì cũng nên hỏi tất cả những con số đó có giấy tờ chứng minh hay không. Nếu không có thì cũng nhắc nhở với khách hàng là mình sẽ dựa vào đó để khai nhưng nếu khi sở thuế gõ cửa thì cần phải có giấy tờ chứng minh với sở thuế. Hoặc có những chi phí mà khách hàng muốn khai trong hồ sơ thuế nhưng không hợp pháp thì người làm thuế có lương tâm sẽ không làm khai trong hồ sơ thuế, cho dù khách hàng hăm dọa là sẽ đi đem hồ sơ đến công ty khác để làm, người làm thuế có lương tâm sẽ không vì sự hăm dọa đó mà làm sai luật.

Cũng với hình ảnh bên trên, người làm thuế vô lương tâm không muốn nói chuyện với khách hàng mới của mình bởi mất nhiều thời gian. Dựa vào giấy tờ khách hàng đưa cho mình mà không cần biết thiếu sai, đúng luật hay không đúng luật. Người viết đã từng có kinh nghiệm với người làm thuế VN hơn 30 năm về trước, khi nhìn lại giấy tờ thuế lợi tức của những năm 1982 thì người làm thuế ghi rằng người viết có nuôi một người (thực tế thì hoàn toàn không). Vào thời điểm đó, ai đó khai nuôi một người nào đó không cần đòi hỏi phải ghi số an sinh xã hội của người được nuôi đó. Chính vì thế mà người làm thuế VN dựa vào đó khai đại để người viết được lấy tiền về nhiều hơn. Vào thời điểm đó người viết mới qua Mỹ 2 năm, tiếng Anh chưa biết rành thì làm gì biết luật thuế cho nên giao phó cho người làm thuế và đến bây giờ nhìn lại thấy hoàn toàn sai sự thật. Ở cái thời điểm hôm nay, 2015, sở thuế đã học hỏi được nhiều kinh nghiệm và với hệ thống điện toán hiện giờ, người làm nghề thuế rất là khó khăn để khai gian cho khách hàng của mình.

Nói thế không có nghĩa là người làm thuế không khai gian được nếu là người làm thuế vô lương tâm. Hãy lấy thí dụ về tiền giúp đỡ của chính phủ về việc thay đổi máy lạnh trong nhà hay cửa sổ trong nhà (Energy Tax Credit). Theo bộ luật này thì người chủ căn nhà thay máy lạnh mới, cửa sổ mới thuộc loại tiêu thụ năng lượng thấp thì sẽ hưởng 10% (hoặc tối đa là 500 đô) của tổng số tiền bỏ ra mua cửa sổ, máy lạnh hầu giảm tiền đóng thuế của mình hoặc được trả lại nếu không phải đóng thuế trong năm. Tuy nhiên người chủ nhà hoàn toàn không có mua gì hết trong năm nhưng người làm thuế vẫn cứ khai là có mua để lấy 500 đô về cho khách hàng — thì rõ ràng người làm thuế đã vi phạm luật và không có lương tâm nghề nghiệp của mình. Khi bị sở thuế gõ cửa thì chính khách hàng là người chứng minh giấy tờ với sở thuế là mình thực sự có mua những món đồ để hưởng 500 đô trên. Nếu không có giấy tờ chứng minh sẽ bị sở thuế lấy lại 500 đô, cộng với tiền lời và tiền phạt.

Kết Luận

Bài viết này muốn chia sẻ hình ảnh của người Việt tại Hoa Kỳ trong vấn đề hoàn thành trách nhiệm của một thường trú nhân hay công dân Hoa Kỳ trên lãnh vực thuế. Cái cơ chế của Hoa Kỳ tạo cho mọi người tin tưởng và từ đó số người tình nguyện làm đúng luật cao hơn con số gian lận thuế. Trong khi đó cơ chế VN, một cơ chế độc đảng thì chỉ là nơi tạo ra sự trốn thuế và người trốn thuế được có lợi, thanh tra viên cũng có lợi bởi nhận hối lộ từ người trốn thuế. Chỉ có đất nước là cạn kiệt bởi không ai làm tròn bổn phận sự (người đóng thuế và người thi hành luật thuế) đóng thuế của chính mình.

Vũ Hoàng Nguyên

Tháng 11 năm 2015

New Orleans, LA

www.nganlau.com

 

 

 

 

 

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s