Giáo Dục Việt Nam: Mối Quan Tâm Trong Việc Đào Tạo Con Người

Kết quả mới nhất của Program For International Student Assessment hay còn gọi tắt là PISA, thì  học sinh Việt Nam ở trong nước đạt điểm rất cao trên lãnh vực toán và khoa học so với học sinh của các cường quốc như Hoa Kỳ. Điều này làm ngạc nhiên rất nhiều người, từ những người trong ngành giáo dục, đến những người sống ngoài Việt Nam không nằm trong ngành giáo dục.

Là người Việt Nam, cho dù sống trong nước hay ngoài nước, chúng ta có lẽ rất vui mừng với con số này. Tuy nhiên đây chỉ là con số và con số này là một con số khó hiểu, nếu không muốn nói là nguy hiểm.

Tại sao gọi đây là con số nguy hiểm? Nguy hiểm bởi cái bản tính cao ngạo của nhà cầm quyền Việt Nam từ xa xưa đến nay, sẽ dựa vào con số này để tiếp tục ru ngủ dân tộc, ru ngủ sinh viên — học sinh so với thực tế quá phủ phàng mà người Việt Nam phải trực diện.

Thực tế phủ phàng đó là Việt Nam có một hệ thống giáo dục mục đích để đào tạo Con Người Xã Hội Chủ Nghĩa (xem bài Con Người Việt Nam Hôm Nay để thấy rõ Con Người Xã Hội Chủ Nghĩa như thế nào), phục vụ Đảng CSVN, phục vụ cơ chế đàn áp toàn diện với bất cứ những ai bất đồng chính kiến với nhà cầm quyền Việt Nam.

Thực tế phủ phàng là tham nhũng xảy ra ở mọi cấp, mọi ngành và ngành giáo dục cũng không thể thoát khỏi con bệnh tham nhũng — khi mà những đề thi được tung ra ngoài trước kỳ thi, hoặc những bằng ma được cấp cho những vị nằm trong vị thế cầm quyền. Chưa kể thầy cô giáo ở mọi cấp (tiểu học, trung học, đại học) đều mở lớp dạy tư để kiếm sống và đưa đến tình trạng không công bằng trong việc chấm điểm cho học sinh. Theo cơ quan thống kê Global Transparency Education Network tại Berlin (1) thì 49% người Việt Nam trong nước cho rằng hệ thống giáo dục bị lũng đoạn do tham nhũng rất là cao. Cũng theo bảng thống kê này thì để vào những trường học có tiếng tại Việt Nam, mỗi học sinh phải trả 3 ngàn đô la để được vào học trường nổi tiếng.

Thực tế phủ phàng là theo bản tường trình của World Bank thì những công ty tại Việt Nam đang gặp trở ngại trên lãnh vực tìm nhân viên có bản lãnh phán đoán, năng khiếu nhận thức, tìm ra giải pháp để giải quyết vấn đề (problem solving) và có khả năng làm việc chung (team work) cũng như giao tế (2)

Thực tế phủ phàng là sinh viên Việt Nam phải học những triết lý cộng sản đã lỗi thời và không còn giá trị thực tế. Sinh viên Việt Nam phải học những lớp học thuộc dạng nghĩa vụ quân sự, tức là học bắn, học bò giống như những người phải vào trường lính. Đây là một vô lý chưa từng có dành cho các sinh viên Việt Nam. Và có lẽ vì lý do đó mà bản năng suy luận, nhận thức, phán đoán của học sinh cũng như sinh viên Việt Nam không có — tạo ra sự khó khăn của các công ty tìm người có những khả năng quan trọng này ngoài cái khả năng kỷ thuật.

Hệ thống giáo dục ở các nước có nền kinh tế toàn cầu luôn luôn tạo điều kiện để học sinh phát triễn toàn diện trong đó có khả năng tự do tư duy, khả năng thách thức với những lý thuyết hoàn toàn sai với thực tế, khả năng tôn trọng những ý kiến khác biệt, khả năng làm việc chung với tinh thần trách nhiệm cao trong việc làm, lời nói. Những khả năng trên xem ra không được thấy trong hệ thống giáo dục tại Việt Nam bởi mục đích giáo dục tại Việt Nam là tạo ra một Con Người Xã Hội Chủ Nghĩa để phục vụ đảng, phục vụ chế độ. Những ai không phục vụ đảng, không phục vụ chế độ thì sẽ không có cơ hội tiến lên cho dù có tài giỏi. Còn những người tài giỏi chọn lựa thái độ phục vụ đảng, phục vụ chế độ thì cũng đừng mong đem tài ra thi thố trước những những người đảng viên đang nắm vận mệnh của đất nước và dân tộc. Bởi đảng là tất cả, đảng nằm trên luật pháp, nằm trên hiến pháp.

Ai ở trong nước đều biết rằng các cơ quan nhà nước, trong đó gồm có giáo dục, đều báo cáo láo để tân phong lẫn nhau. Ai cũng biết rằng những người có quyền quyết định trong bộ giáo dục, cũng như thành phần giáo chức, đa số là những người không có khả năng thế mà nằm trong vị trí của giáo dục.

Hãy nghe lời tâm tình của Tiến Sĩ Dương Xuân Thành (3)

“Tính từ khi hòa bình lập lại năm 1954, giáo dục nước nhà đã qua một chặng đường 60 năm, tròn một “hoa giáp”. Theo cách nói của người xưa “thầy già, con hát trẻ” thì giáo dục đã đủ tuổi để gọi là “thầy già” nhưng đáp ứng kỳ vọng của nhân dân thì chắc chắn là chưa, đây là một nghịch lý không ai mong muốn”.

“Chính sách giáo dục áp dụng sáu mươi năm qua có thể thấy rõ trong kết luận tại hội nghị TW 8, khóa 11 (Nghị quyết số 29-NQ/TW): ‘Việc thể chế hóa các quan điểm, chủ trương của Đảng và Nhà nước về  phát triển giáo dục và đào tạo, nhất là quan điểm “giáo dục là quốc sách hàng đầu” còn chậm và lúng túng… Chính sách, cơ chế tài chính cho giáo dục và đào tạo chưa phù hợp… Quản lý giáo dục và đào tạo còn nhiều yếu kém’…”

“Không phải chỉ đến khi ban hành nghị quyết 29, chúng ta mới thấy những điểm yếu trong chỉ đạo, điều hành giáo dục, chỉ có điều để đến tận năm 2013 mới giật mình thì quả thật là quá “chậm” và quá “lúng túng”. Việc TW phải ban hành nghị quyết cho thấy sự xuống cấp của giáo dục đã đến ngưỡng báo động đỏ, đi kèm sự xuống cấp của giáo dục là sự xuống cấp của đạo đức xã hội, nó đang kéo con người văn minh trở lại với cuộc sống bản năng hoang dã. 

Thế nhưng khi mà người ta không ngại ăn cướp của rơi, ăn chặn của trẻ tàn tật, “ăn” đá gửi ra Trường Sa, “ăn” nhà vệ sinh trong trường học, “ăn” không từ một cái gì thì đó lại không phải là bản năng của thú hoang, đó chỉ có thể là của một loài “văn minh” hơn thú hoang nhiều lần, một loài mới xuất hiện mà chúng ta tạm gọi là “người – thú”. Với loại người này liệu dân tộc Việt có thể tạo ra sức mạnh để xây dựng và bảo vệ tổ quốc? 

Chính sách là như vậy, còn phía con người thì thế nào? Vấn đề toàn xã hội đều biết là mấy chục năm nay, phần lớn nhân lực ngành giáo dục đều không phải là những người ưu tú nhất, không phải là những người vào nghề với tình yêu cao cả dành cho sự nghiệp trồng người. Đã có quá nhiều phân tích, mổ xẻ về bất cập của đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục, nếu tiếp tục nói e là thừa. Vấn đề là hai sự yếu kém về chính sách và con người lại “cùng tần số” đã nảy sinh cộng hưởng, đã khiến cho biên độ tụt dốc của giáo dục trở nên mạnh hơn bao giờ hết.” 

Trong khi các quốc gia khác bỏ tiền vào ngành giáo dục rất là nhiều thì tại Việt Nam, ngân sách giáo dục so với tổng sản lượng quốc gia (GDP) là bao nhiêu? Để trả lời câu hỏi này, hãy nhìn vào ngân sách giáo dục của bộ giáo dục Việt Nam cho năm 2014. Theo Bộ Giáo Dục của VN thì ngân sách của năm 2014 bị cắt giảm 10% (4) .Có nghĩa là ngân sách của năm 2014 là 6 ngàn tỷ đồng tiền VN so với con số 6.600 tỷ cho năm 2013.  Con số 6.6 ngàn tỷ này nếu tính theo giá trị đồng tiền của Mỹ, tức là một đồng Mỹ bằng 20 ngàn tiền VN thì con số 6.6 tỷ đồng này trị giá 330 triệu đô la.

Tổng sản lượng quốc gia hay còn gọi là GDP của Việt Nam năm 2013 được cơ quan Tiền Tệ Quốc Tế (International Money Fund) ước đoán là 170 tỷ dollars (5). Và nếu dựa vào con số này để áp dụng cho phần trăm tổng sản lượng quốc gia dành cho giáo dục là .19%, tức là chưa được nửa phần trăm (.5%) tổng sản lượng quốc gia dành cho chính sách giáo dục.

Theo bảng thống kê của Ngân Hàng Thế Giới (world bank) thì Việt Nam chi tiêu 6.8% tổng sản lượng quốc gia cho giáo dục vào năm 2010 (6). Nếu con số này đúng thì quả thực ngân sách giáo dục tại Việt Nam càng ngày càng đi xuống.

Theo bảng thống kê của Ngân Hàng Thế Giới (World Bank) thì số học sinh tại Việt Nam có thể học trung học thì chỉ có 65% ghi danh đi học trong năm 2010 (7). Có nghĩa là 35% còn lại không đi học vì nhiều lý do mà trong đó tài chính là một lý do rất lớn. Học tại VN từ tiểu học đến trung học đều phải tốn tiền. Tiền học phí ở trường và đi học thêm từ các thầy cô giáo. Các thầy cô giáo vì không có sự quan tâm của bộ giáo dục, cho nên đồng lương của giáo chức không đủ sống để rồi cuối cùng xảy ra tình trạng dạy thêm. Tình trạng dạy thêm làm nhiều tiền hơn là dạy ở trường và đưa đến nhiều chuyện mà tiếng Anh gọi là Conflict Interest (xung đột quyền lợi, giữa vị trí là thầy giáo và người dạy kèm đối với học sinh của lớp mình).

Những nhà giáo dục yêu nước, yêu học sinh đã kêu gọi cơ quan giáo dục thay đổi cách giảng dạy. Tuy nhiên, giữa lời kêu gọi và thực tế thay đổi cho phù hợp với nhu cầu của kinh tế xem ra khó mà xảy ra khi mà — chỉ có một đảng duy nhất, một nhà nước duy nhất dưới sự lãnh đạo của đảng — tiếp tục đi ngược lại ý của nhân dân, của những nhà trí thức Việt Nam. Quan trọng hơn hết, chính hệ thống cầm quyền độc đảng này đưa đến chuyện không ai kiểm soát ai và tham nhũng hoành hành khắp nẽo đường của đất nước, từ trung ương đến địa phương, từ Bắc xuống Nam, từ ải Nam Quan đến mũi Cà Mau.

Để thay đổi hệ thống giáo dục tại Việt Nam, để đào tạo một đội ngũ nhân viên, trí thức cho kỷ nguyên 21 với tính năng sáng tạo, tự quyết, tự tìm ra phương pháp giải quyết những khó khăn, có đủ khả năng làm việc mang tính tập thể (teamwork) thì chế độ độc đảng Việt Nam phải được thay đổi với một chế độ đa đảng, bảo đảm quyền Con Người trong đó quyền đòi hỏi bất cứ chính quyền nào không đủ khả năng đem lại cơm no áo ấm cho nhân dân thì sẽ thay thế chính quyền đó bằng một lực lượng chính trị mới — đủ khả năng để quản trị quốc gia. Đó là điều cần phải xảy ra trước khi nói đến chuyện thay đổi trong ngành giáo dục tại VN.

Vũ Hoàng Anh Bốn Phương

Dallas, TX

Tháng 1 năm 2014

1.      http://archive.transparency.org/regional_pages/asia_pacific/transparency_international_in_vietnam/activities/corruption_in_service_delivery

2.  http://www.worldbank.org/en/country/vietnam/publication/vietnam-development-report2014-skilling-up-vietnam-preparing-the-workforce-for-a-modern-market-economy

3. http://giaoduc.net.vn/Giao-duc-24h/Giao-duc-2013–Chinh-sach-va-con-nguoi-co-phai-cap-doi-hoan-hao-post136548.gd

4. http://vnexpress.net/tin-tuc/thoi-su/giao-duc/giam-10-ngan-sach-chi-cho-giao-duc-nam-2014-2929540.html

5.http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2013/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=64&pr.y=4&sy=2013&ey=2013&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=582&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&grp=0&a=

6. http://data.worldbank.org/indicator/SE.XPD.TOTL.GD.ZS

7. http://www.economist.com/blogs/banyan/2013/12/education-vietnam

 

 

 

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s