Người Trí Thức và Người Khoa Bảng

Người Việt Nam, trong cái tinh thần dễ dãi, chúng ta hay có nhiều lầm lẫn giữa người trí thức và người khoa bảng. Và chính trong cái nhìn lầm lẫn này, chúng ta mặc nhiên để cho những người khoa bảng lạm dụng từ ngữ trí thức.

Người khoa bảng và người trí thức chỉ có một điểm giống nhau duy nhất – đó là cả hai đều học từ một trường học nào đó cao hơn cấp bậc trung học. Nói nôm na là cả hai đều có bằng cấp về chuyên môn trong lãnh vực của cuộc sống.  Ngoài điểm giống trên, tất cả đều khác nhau cho nên phần giống nhau sẽ không có đủ để viết cho một tiểu đề riêng.

1.     Sự khác biệt giữa người trí thức và người khoa bảng

·        Người trí thức ngoài sự hiểu biết về chuyên môn của mình, họ còn có sự hiểu biết khác sâu sắc về con người, cuộc sống, xã hội. Chính sự hiểu biết này, họ đem cái học ra để phục vụ xã hội, hoặc đem những hiểu biết khác trong cuộc sống phục vụ xã hội.  Trong khi đó người khoa bảng vì không có cái nhìn sâu sắc về nhân-sinh quan,  họ học ra để phục vụ chính bản thân, để làm giàu cho cá nhân.

·        Người trí thức luôn luôn có tinh thần cầu tiến. Nghĩa là luôn luôn học hỏi và lắng nghe để tiếp tục trau giồi cho chính mình những kiến thức mới, những suy tư mới cho phù hợp thời đại. Chính vì thế mà người trí thức quý trọng tất cả mọi người, cho dù là một người thất học. Người khoa bảng ngược lại xem mình là cái rún của vũ trụ và xem thường kẻ khác, đặc biệt những người có địa vị xã hội thấp hơn.

·        Người trí thức quý trọng những người chỉ ra khuyết điểm — sai lầm của mình bởi người trí thức học hỏi – trau giồi cho bản thân từ đó. Người khoa bảng ngược lại không thích (hoặc nổi điên) khi ai đó chỉ ra khuyết điểm hoặc sai lầm của mình. Thay vì học hỏi thì người khoa bảng sẽ sẵn sàng chụp mũ, bôi nhọ người đưa ra khuyết điểm – sai lầm để chứng minh với mọi người (hoặc thế giới) là mình đúng, kẻ khác sai.

·        Người trí thức rất khiêm nhường,  không khoe khoang bằng cấp cũng như sự hiểu biết của mình; cũng chẳng dám tự nhận mình là giới trí thức, mà chỉ  sống với mục đích phục vụ con người và xã hội.  Người khoa bảng ngược lại luôn luôn đem khoe bằng cấp và sự hiểu biết của mình cho mọi người; và rất là khoái khi ai đó kêu gọi cái bằng cấp kèm theo tên gọi của mình.

·        Người trí thức đặt ra căn bản đạo đức cho chính cá nhân. Chính vì điểm này mà người trí thức sẽ không làm những điều trái với đạo đức của con người. Người trí thức sẽ không thông đồng với nhà cầm quyền độc tài để đàn áp các thành phần khác trong xã hội. Chính vì ở điểm này, người trí thức dưới chế độ độc tài sống rất là khốn đốn về mặt tinh thần lẫn tài chính. Trong khi đó người khoa bảng sẵn sàng làm bất cứ chuyện gì, miễn sao cá nhân mình được lợi, còn ai đó ra sao thì mặc kệ.

·        Người trí thức sẵn sàng làm người thừa hành cho những công việc mình yêu thích dù không nắm cương vị lãnh đạo; hoặc luôn luôn tạo điều kiện cho người khác nắm chức vụ lãnh đạo còn mình làm thừa hành. Người khoa bảng ngược lại luôn luôn muốn mình là người lãnh đạo cho dù khả năng mình yếu kém hơn người khác; hoặc sẽ không tạo điều kiện cho người trẻ vươn lên vai vế lãnh đạo; hoặc chẳng bao giờ muốn mình là người thừa hành.

·        Người trí thức vì có sự mở mang trí huệ (có cái nhìn sâu sắc con người, xã hội, cuộc sống), họ luôn luôn là người đưa ra hướng đi  tương lai cần thiết cho một tổ chức, một xã hội, một dân tộc.  Người khoa bảng ngược lại chẳng phải là người có cái nhìn xa cho một tổ chức, một xã hội, hoặc dân tộc.

 

Tất cả những khác biệt trên tạo ra người trí thức Việt Nam. Phải có đầy đủ những khác biệt trên thì mới có thể xếp vào người trí thức Việt Nam.  Người khoa bảng, đôi khi nghĩ rằng mình tham gia các công tác thiện nguyện thì cũng là phục vụ con người — nhân loại. Đây là lối suy nghĩ rất tầm thường của người khoa bảng. Thực tế thì cũng là hành động tham gia thiện nguyện nhưng hành động của người khoa bảng là để tạo tiếng vang, để đem khoe chức vị của mình, hoặc để tạo một bàn đạp cho sinh hoạt chính trị của mình tại địa phương mình cư ngụ.

Đưa ra những khác biệt trên không có nghĩa là nói xấu người khoa bảng. Thực sự có những người khoa bảng trong cuộc sống rất là tốt, không ham danh, sẵn sàng giúp đỡ người khác, và có những căn bản đạo đức cũng giống như người trí thức. Nhưng những điều trên vẫn không thể gọi là người trí thức khi mà thiếu cái nhìn sâu sắc về nhân sinh quan của cuộc sống, của xã hội.

2.     Người Trí Thức Việt Nam đang ở đâu?

Có thể nói một câu mà không sợ sai lầm là giới trí thức Việt Nam có — nhưng quá ít so với thành phần khoa bảng tại Việt Nam cũng như thành phần khoa bảng Việt Nam sống trên toàn thế giới.

Giới khoa bảng tại Việt Nam gặp một trở ngại khác mà giới khoa bảng ngoài Việt Nam không gặp phải – đó là giới khoa bảng Việt Nam “vàng” thau lẫn lộn.  “Vàng” thau lẫn lộn phải hiểu là tại Việt Nam, tiến sĩ, thạc sĩ, hay bằng cấp đại học, có thể có mà không cần phải học. Có tiền thì sẽ mua được bằng.  Mà đã có bằng, lại nằm trong cơ chế cầm quyền thì sẽ thăng chức lên lương (hối lộ, biển thủ tài sản quốc gia) như diều gặp gió. Chính vì thế, giới khoa bảng ở tại Việt Nam chẳng biết ai là thực sự có học từ trường đại học hoặc học từ trường “học đại”.  Vấn đề này nói cho vui chứ thực tế tại Việt Nam, khoa bảng thật hay khoa bảng giả tại Việt Nam đều tạo ra được cuộc sống rất là giàu có và thành phần này sẽ tiếp tục củng cố chế độ cầm quyền độc tài càng lâu càng tốt — bởi họ đang có lợi trong việc độc tài này.

Trở về câu chuyện người trí thức Việt Nam, thành phần này đang bị cô lập và nhỏ dần.

Tại Việt Nam, người trí thức Việt Nam bị nhà cầm quyền trù dập bằng cách bỏ tù (tù giam hay giam tại gia) khi mà những người trí thức này đánh lên tiếng chuông cảnh tỉnh cho dân tộc.  Người trí thức Việt Nam khi mà ra mặt trực diện với nhà cầm quyền thì sẽ bị trù dập bằng nhiều hình thức và kinh tế bị cô lập.  Khi mà kinh tế bị cô lập thì khả năng để người trí thức Việt Nam gửi tiếng chuông cảnh tỉnh dân tộc xem ra khó khăn hơn và ít hiệu quả hơn.

Người trí thức ngoài Việt Nam vẫn có khó khăn riêng của nó.  Cuộc sống tại xứ người và hoàn cảnh gia đình, đã làm cho một số giới trí thức Việt Nam sống ngoài nước giới hạn sự đóng góp của mình cho đất nước và dân tộc.  Sự xa cách đất nước cũng là một trở ngại không nhỏ trong việc đưa ra một cái nhìn thực tế để áp dụng cho hoàn cảnh hiện tại của Việt Nam.  Nói thế không có nghĩa là người trí thức Việt Nam sống ngoài Việt Nam ngưng những suy tư hoặc đưa ra những đề nghị khả thi để giải quyết những bế tắc của đất nước và dân tộc.

Người trí thức Việt Nam trong nước hay ngoài nước, chưa có sự phối hợp đồng nhịp, cho nên sức mạnh của người trí thức Việt Nam đã không đủ mạnh để đối đầu với một hệ thống toàn quyền tại Việt Nam hiện giờ. Một trở ngại tiếp đến là người trí thức Việt Nam càng ngày càng nhỏ lại bởi với nhiều lý do mà trong đó sự sợ hãi cũng là một lý do chính, để người trí thức Việt Nam trở thành người khoa bảng.

3.     Sự hợp tác cần thiết giữ người trí thức và người khoa bảng

Để giải quyết vấn nạn của đất nước và của dân tộc trước hiểm họa Tàu hóa của Trung Cộng, người trí thức cần phải hợp tác với người khoa bảng và cùng nhau vận động số đông thầm lặng nhìn ra vấn đề, loại bỏ sự sợ hãi, để tạo ra một Đinh Bộ Lĩnh thời đại.

Người khoa bảng có rất nhiều tại Việt Nam lẫn ngoài Việt Nam. Những người này, ngoài một số nhỏ ham danh, xem thường mọi người; số đông của thành phần khoa bảng là người có lòng với đất nước, sẵn sàng làm một điều gì đó cho đất nước và dân tộc khi nhu cầu của đất nước kêu gọi.  Những người khoa bảng có thể là một Đinh Bộ Lĩnh của thời đại, cũng có thể là một nhà lãnh đạo tương lai của một đất nước Việt Nam tương lai.  Chúng ta không biết ai sẽ là một Đinh Bộ Lĩnh của thời đại hay ai sẽ là một nhà lãnh đạo vì nước vì dân của tương lai. Điều này sẽ xảy ra khi ba yếu tố “thiên thời, địa lợi, nhân hòa” xảy ra. Tuy nhiên, là người Việt yêu nước, không cần biết sống ở đâu, không cần biết trí thức hay khoa bảng, tất cả đều có thể tạo ra ba yếu tố quan trọng đến sớm hơn.

Như đã nói từ lúc đầu, người trí thức Việt Nam có khả năng nhìn vấn đề ở phương diện rộng lớn và hướng về tương lai; người trí thức Việt Nam có khả năng biện luận để mọi người Việt Nam dù sống ở bất cứ nơi đâu, loại bỏ sự sợ hãi — để cùng nhau phụ giúp một Đinh Bộ Lĩnh thời đại dẹp loạn hàng triệu sứ quân tại Việt Nam. Dĩ nhiên khi làm điều này, người trí thức Việt Nam sẽ bị nhà cầm quyền cô lập về tài chính cũng như phương tiện. Và muốn được thành công, người khoa bảng Việt Nam (những người còn chút lương tâm đối với đất nước, con người Việt Nam) phải ra sức giúp đỡ người trí thức Việt Nam để tiếp tục đánh tiếng chuông thức tỉnh của dân tộc.

Dân tộc Việt Nam ù lì khoảng một thời gian quá lâu. Sự ù lì này tạo cho nhà độc tài Việt Nam biến hóa để tiếp tục cầm quyền, tiếp tục ăn trên nằm trước, tiếp tục lấy tài sản quốc gia cho chính bản thân và gia đình của họ.  Tiếng chuông cảnh tỉnh của các nhà trí thức Việt Nam trong quá khứ vẫn chưa đủ mà cần phải tiếp tục gióng tiếng chuông cảnh tỉnh càng ngày càng lớn; càng rộng trong giới sinh viên, giới văn nghệ sĩ, giới lao động nghèo khổ — để tạo ra ba điều kiện tối cần (thiên thời, địa lợi và nhân hoà) của sự xuất hiện một Đinh Bộ Lĩnh thời đại.

Chẳng lẽ một dân tộc với hơn bốn ngàn năm văn hiến, chúng ta mặc nhiên để cho một thiểu số người Việt mượn danh Đảng Cộng Sản Việt Nam, Nhà Nước Việt Nam để tiếp tục ăn trên nằm trước và sẵn sàng làm tôi tớ cũng như bán đất, bán tài nguyên thiên nhiên cho Trung Quốc? Chẳng lẽ một dân tộc với hơn bốn ngàn năm văn hiến vẫn thua Miến Điện, một đất nước cũng phát xuất từ nền độc tài quân phiệt, nhưng nhìn ra được hiểm họa của Trung Quốc mà họ thay đổi với một thể chế dân chủ pháp trị?

Câu trả lời bên trên xin dành cho tất cả người Việt vẫn còn có quan tâm đến đất nước và con người tìm câu trả lời cho chính mình.

Vũ Hoàng Nguyên

Tháng 3 năm 2013

Dallas, TX

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s