Góp Ý Xây Dựng Dân Chủ (P2)

A. Kinh tế:

Khi VN sụp đổ về kinh tế  hay thực sự là tài chính: thiếu nợ quá nhiều, phá sản (bankruptcy) thì quốc gia phải đối phó với nhiều vấn đề xảy ra cùng một lúc chứ không phải chỉ nói là kinh tế. Hãy lấy bài học Venuzuela hiện nay.

Quốc gia Venuezuela  (Nam Mỹ) có lợi tức là các mỏ dầu khí (trị giá 300 tỉ mỹ kim). Tổng thống Hugo Chavez quốc hữu hóa các công ty dầu khí (quốc doanh) lấy tiền tài trợ các sinh hoạt quốc gia từ y tế, thực phẩm, quân đội, giáo dục, giao thông ….  Trong nhiều năm dưới Xã Hội Chủ Nghĩa, người dân đã không làm ăn gì vì đã có nhà nước lo hết. Thiếu quản lý, canh tân cùng với tranh chấp dầu hỏa thế giới khiến giá dầu thô xuống. Ngân sách quốc gia thâm thủng. Chavez bệnh chết. Maduro lên thay. Kinh tế Venuzuela xuống dốc. Thực phẩm khan hiếm. Dân chúng biểu tình, chính phủ đàn áp nhưng không có giải pháp kinh tế, đi vay mượn không nước nào cho (kể cả Trung Cộng).

VN cũng sẽ như vậy. Khi một chính quyền cũ bỏ chạy và một chính quyền mới lên thay (ngoài chuyện an ninh trật tự) thì những biện pháp kinh tế nào cần làm để phục hồi sinh hoạt quốc gia?  Tài chính và thuế sẽ nói sau. Vốn liếng kinh tế của VN sẽ dựa trên các tài nguyên:  quặng mỏ (không nhiều, chẳng có giá trị cao), sản xuất (lúa gạo, hải sản…), các sản phẩm làm công nghệ (do các công ty trong và ngoài nước).

  1. Căn bản là duy trì sản xuất và phân phối thực phẩm cho dân chúng.
  2. Duy trì giao thông trật tự, cầu, đường, điện nước ….
  3. Bảo đảm các hệ thống truyền thông, thông tin để giúp tin tức đến người dân mọi nơi chính xác, kịp thời.
  4. Ngân hàng là nơi người dân nhìn vào để đánh giá sự quản lý kinh tế của nhà nước. Ngân hàng cũng là cơ quan tài chính để quốc gia dựa vào thực hiện các dự án kinh tế với thế giới. Nợ cũ nô mới, lãi xuất …sẽ giải quyết bởi các nhà tài chính chứ không phải do Thủ Tướng, Tổng Thống hay Chủ Tịch Đảng.
  5. Duy trì các công ăn việc làm của nhân dân. Trước khi nhà nước mới lên có thể tạo các công ăn việc làm mới cho dân, ít nhất phải duy trì các việc đã có, cần tiếp tục.

BTài chính: Thiếu nợ (cũ) thì đừng nghĩ chuyện trốn nợ mà hãy thẳng thắn dàn xếp món nợ. VN dưới thời các chế độ cũ đã tham nhũng quá lâu và quá nhiều. Các cơ quan tài chính của nhà nước và tư nhân không phối hợp theo cùng một hướng. Tìm nhân tài để quản lý không khó. Khó ở chỗ các người lãnh đạo chính trị có sách lược mở đường cho các nhà kinh tài thực hiện kế sách xây dựng nền tài chính quốc gia hay không? Như thế nào và đi về đâu?

Đừng sợ thiếu nợ.  Đức, Nhật sau thế chiến thừ hai, đất nước điêu tàn, nợ chồng chất vì chiến tranh … đã xây dựng đất nước hùng mạnh. VN có địa lý tốt, chỉ cần lãnh đạo đúng đắn, lương thiện, tử  tế thì thế giới sẽ đầu tư và giúp giải quyết khó khăn kinh tế. Nhưng  các nhà đầu tư (hay các công ty ngoại quốc) có thể lái nền dân chủ sơ khai theo một chiều hướng ngoài dự kiến của một chế độ dân chủ mà người dân VN mong đợi. Sẽ không thiếu kẻ làm tay sai cho ngoại bang vì đồng tiền.  Ai sẽ đủ niềm tin để duy trì nền dân chủ, tự do cho VN. Chúng ta cần những người tử  tế.  Bạn có là người tử tế hay không???

Khi kinh tế xáo trộn vì thay đổi chế độ, tiền mất giá là chuyện thường xảy ra. Chuyện đổi tiền thời 1975 để lại ảnh hưởng xấu lâu dài. Hiện nay khuynh hướng dùng tiền điện tử đang xảy ra tại các nước Phi Châu là điều đáng chú ý và theo dõi (xin được bàn đến trong một dịp khác). Việc in tiền, chuyển tiền qua các ngân hàng có nhiều rườm rà, lôi thôi với luật quốc tế. Với sự phát triển điện thoại cá nhân và thẻ tín dụng có thể giảm thiểu sự xử dụng tiền giấy. Nhưng ngân hàng cũng là nơi tụ vốn để đầu tư và phát triển kinh tế nội địa.

C. Luật pháp

Khi một căn nhà đổi chủ, hàng xóm sẽ quan sát chủ nhà mới tổ chức, quản lý, điều hành như thế nào.  Một chế độ dân chủ phải có hệ thống pháp lý và người dân cũng như chính quyền phải  tôn trọng hệ thống pháp lý đó thì mới nói chuyện với bên ngoài được. Luật về tài chính, giao thông, thương mại, hình luật (tội phạm), gia đình…. Không thể một sớm, một chiều có ngay được. Các luật gia phải dựa vào Hiến Pháp. Mà Hiến Pháp thì chờ chính quyền mới ban hành, ai sẽ là chính quyền  mới? Giả sử nếu có những người thiện chí soạn thảo một Hiến Pháp tương lai thì chưa chắc những kẻ nắm quyền sau này chấp nhận. Trong khi những kẻ muốn cầm quyền chẳng bao giờ chuẩn bị một Hiến Pháp làm sẵn vì chắc gì người dân sẽ chấp nhận. Chẳng lẽ ngồi chờ nước đến chân mới nhảy?

D. Thuế

Từ thời quan liêu, thực dân, từ ngữ “sưu cao thuế nặng” đã để lại ấn tượng xấu cho người dân VN. Trong xã hội Dân Chủ, khi bàn về Xã Ước (Social Contract) phải xét đến khía cạnh khi con người chấp nhận bỏ một phần tự do cá nhân để gia nhập tập thể (làng, xã, quốc gia) thì vấn đề thuế phải được đề cập và giải quyết nghiêm chỉnh. Thuế hiểu như sự đóng góp của  mỗi người dân cho chi phí sinh hoạt  chung. Không có thuế thì cầu, đường, giáo dục, y tế,  quốc phòng … lấy gì trả?  Các nước Tây Phương (cả Nhật) đều là những quốc gia mà người dân đã phải đóng thuế nặng để xây dựng đất nước. Muốn xây dựng một nền dân chủ cho VN thì những ai vận động cho dân chủ cũng phải vận động (giải thích) cho việc đóng thuế. Điều này không dễ dàng khi VN vừa thoát khỏi một chế độ mà nhà nước “quản lý” hết thảy những gì nhân dân sở hữu. Làm sao có thể thuyết phục người dân mọi miền đóng thuế cho một chế độ mới khi chế độ cũ đầy rẫy tham nhũng? Điều này tùy thuộc vào khả năng “Tu Dưỡng Thắng Nhân”  (*) của những ai đi vận động cho một chế độ dân chủ tại VN trong tương lai.

Kết luận

Giải quyết việc xây dựng dân chủ cho VN không thể chỉ giải quyết (đi vào cửa) kinh tế, tài chính, thuế vụ …  mà cần một cái nhìn tổng thể,  toàn bộ, thấu đáo từng khía cạnh của một đất nước dân chủ … mà căn bản cuối cùng là giáo dục. Đặt nền tảng giáo dục sai lầm thì có như Mỹ, Trung Cộng …cũng chỉ là kinh tế què quặt. Một khi căn nhà (chế độ)  đã trở thành khổng lồ thì sửa đổi quả là khó khăn. Đó là tình trang Trung Cộng mất đạo đức xã hội, Mỹ đi vào dân túy (populism). Có nghĩa lý gì khi các nhà khoa học, kinh tế xây dựng sự phồn thịnh mà không có hòa bình, an lạc vì con người vẫn giết nhau… “…vẫn giết nhau…không hối  tiếc …”.

Hãy nhìn xuống chân những gông xiềng từ muôn kiếp
Hãy nhìn xuống chân thấy ước mơ đang chết dần
Sao còn giết nhau mãi giết nhau không hối tiếc
Sao còn mãi mê mãi mê chia chác bạc tiền (**)
                                                                          

Trần Công Lân

Tháng 6 năm 2017

VA

(*) Tu Duỡng Thắng Nhân (Lý Đông A)

(**) nhạc Lê hựu Hà

Ghi Chú: Phần một đã đăng hồi đầu tháng 7 https://nganlau.com/2017/07/01/gop-y-khi-che-do-sup-do-chung-ta-can-lam-gi-va-lam-nhu-the-nao/

 

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s