Văn Học Vị Nhân Sinh

Mỗi người cầm bút thường hay chọn cho chính bản thân mình một hướng đi. Có người sử dụng cây bút để được cái tiếng là nhà văn, nhà thơ. Có người không cần tiếng mà chỉ muốn sử dụng cây bút để mình tự sướng nên viết những điều mà không cần biết sự sống chung quanh mình ra sao, tha hồ tả tình tả cảnh trong khi đạo đức xã hội đang xuống cấp nhưng cái tình, cái cảnh vẫn đẹp (trong giấc mơ tự sướng của bản thân). Có những người cầm bút vì muốn đóng góp khả năng của mình trong việc mở mang dân trí.

Tại hải ngoại, những người ham cái danh nhà văn, nhà thơ nên bỏ tiền mướn ai đó viết giùm một tác phẩm, rồi tự bỏ tên mình vào và nhờ những người khác bơm mình lên để được danh hiệu trong văn đàn. Hoặc tự mình viết vài tác phẩm và sau khi đã được cái danh hiệu là “nhà văn”, “nhà thơ” thì chẳng còn đủ tâm trí để ra tác phẩm nào nữa. Ngay cả những bài bình luận trên Facebook (FB) của những “nhà văn, nhà thơ” thuộc loại này chỉ toàn là chia sẻ (share) những lời bình luận thời sự của người khác; và những “nhà văn, nhà thơ” này chẳng viết được một bài bình luận nào ra hồn trên FB của họ ngoại trừ những lời nhận xét bình thường (vài câu chứ đừng nói là một bài viết có giá trị) như bao nhiêu người khác trên FB.  

Ở trong nước những “nhà văn, nhà thơ” tự sướng cứ ra những tác phẩm tự sướng mà không cần biết xã hội ra sao. Cả dân tộc bị đãng (cố ý viết dấu ngã) cầm quyền cai trị, mất đi quyền tự do, thế nhưng các “nhà văn, nhà thơ” này cứ tự sướng để ca ngợi đãng, ca ngợi công lao của đãng. Cả đất nước đang bị đô hộ kiểu mới của Trung Hoa với các thái thú thời đại là đãng csvn nhưng các “nhà văn, nhà thơ” này mặc nhiên “yêu nước” kiểu trai/gái mới lớn, yêu mù quáng và mãi mê viết lên sự giàu có của đất nước trong khi sự giàu có đó đã bị đãng csvn cướp đoạt chẳng còn gì để khoe khoang giàu có.

Loại bỏ những “nhà văn, nhà thơ” thuộc loại không có võ (nói theo kiểu của Alan Phan), đối với những nhà văn nhà thơ có tài thực sự, câu hỏi được đặt ra cho những vị này, hoặc cho những ai muốn chọn văn thơ là nơi để khai dân trí — thì giữa hai trường phái Văn Học Vị Nhân Sinh và Văn Học Vị Nghệ Thuật sẽ phải chọn trường phái nào trong viết lách?

Văn học luôn luôn phản ảnh thực tế của xã hội. Tất cả những tác phẩm có giá trị trên lãnh vực văn học đều là những tác phẩm phản ảnh thực tại của xã hội mà tác giả đang sinh sống. Điều này cũng dễ hiểu bởi những nhà văn có tài là những Con Người, những Con Người thấy được khổ đau của dân tộc, của xã hội và thấy rằng mình cần phải ghi lại; đưa những cảm xúc của mình vào tác phẩm với mục đích chia sẻ với những người đang sống trong xã hội đó, hoặc để lại cho thế hệ sau này một sự kiện thật trong khoảng thời gian của lịch sử đã xảy ra trong xã hội đó, trên đất nước đó, cho dân tộc đó.

Khi viết những tác phẩm để phản ảnh sự thật của xã hội, mục đích của người viết không phải để đạt giải văn học nghệ thuật. Trái tim của người viết rỉ máu trước thực tế xã hội. Từ sự rỉ máu đó, tác phẩm được ra đời bằng cả tấm lòng, trái tim của người viết cho tác phẩm, cho tiếng nói của những người không có khả năng để diễn đạt qua chữ viết. Người viết muốn đánh lên một tiếng chuông để đánh thức mọi người — nhằm mục đích thay đổi cái xã hội, thay đổi lối suy nghĩ thiếu nhân bản đang hiện hữu để tạo một xã hội tiến bộ hơn, nhân bản hơn.

Sự xuất hiện của nhóm Tự Lực Văn Đoàn từ năm 1932 đến năm 1942 với những tác phẩm để đời như Hồn Bướm Mơ Tiên, Đoạn Tuyệt, Nửa Chừng Xuân là những tác phẩm tiêu biểu nói lên cái hiện thực của xã hội, nói lên cái thật của Con Người mà mỗi người trong xã hội phải trực diện, phải chọn giải pháp cho chính mình. Mục tiêu thứ nhất của Tự Lực Văn Đoàn là mỗi thành viên phải tự mình sáng tác tác phẩm có giá trị văn chương. Nhưng để làm điều này, tác phẩm phải dính dáng đến đời sống, đến xã hội hiện tại. Chính ở điểm này mà một số tác phẩm của nhóm Tự Lực Văn Đoàn được nằm trong những tác phẩm đáng đọc, có giá trị văn hoá, nghệ thuật.

Văn học luôn luôn đi đôi với đời sống hiện tại. Khi xã hội hiện tại băng hoại thì văn học diễn tả sự băng hoại của xã hội, với những câu hỏi của tác giả cho vấn nạn băng hoại trên và đem vào tác phẩm của chính mình. Tác giả không đơn giản ghi lại sự băng hoại đó, trái lại tác giả trăn trở với cái băng hoại đó và muốn tìm giải pháp thoát khỏi băng hoại trên qua tác phẩm do chính mình dựng lên, hoặc đặt câu hỏi cho độc giả tự tìm cách giải cho bản thân mình. Chính đời sống hiện tại đã tạo sự sống động, sự thật, sự nhân bản hay tàn bạo được phơi bày trong tác phẩm và từ đó, qua thời gian, tác phẩm trở thành vị nghệ thuật.

Vậy thì văn học khởi đầu từ nhân sinh. Thiếu những nhân sinh, những nhân tố thật trong xã hội, văn học trở thành một thứ văn học què quặt, văn học tự sướng. Một nhà văn mà sẵn sàng quay mặt lại với sự thật để tâng bốc cái giả tạo, cái không xảy ra trong xã hội hiện tại — thì đây là một nhà văn bệnh hoạn, thiếu nhân cách; là một Con Người nhưng thú tính quá mạnh, cho nên không cảm nhận được nổi khổ đau của xã hội để diễn đạt đúng cái hiện thực của xã hội. Nền văn học xã hội chủ nghĩa của VN là thí dụ điển hình. Ngoài những tác phẩm được sáng tác trong thời kỳ cởi trói trong Trăm Hoa Đua Nở ở miền Bắc sau 1954 và Phong Trào Cởi Trói Văn Nghệ trong thời của Nguyễn Văn Linh trong thời điểm 1985 — có giá trị văn học bởi những tác phẩm này diễn tả được sự thật của xã hội và trăn trở của tác giả, tất cả những tác phẩm còn lại là những sáng tác bệnh hoạn. Bệnh hoạn đến nổi một nhà bình luận văn học nổi tiếng, Vương Trí Nhàn, cho rằng chuyện người ăn cắp thơ người khác, sửa lại làm bài thơ có giá trị hơn thì người ăn cắp thơ cũng được đánh giá là có tài, có khả năng. Cả chuyện ăn cắp mà đáng được ca ngợi trên lãnh vực văn học thì nền văn học xã hội chủ nghĩa chỉ là một nền văn học ăn cắp, bệnh hoạn. Ca ngợi người ăn cắp đã làm bài thơ có giá trị hơn, hay hơn thì phải chăng khuyến khích sự ăn cắp trong văn học. Mà đã là ăn cắp văn học thì chẳng phải là của mình — mà là của ăn cắp thì làm gì có giá trị trong đó. Có lẽ cái nhìn của những người làm văn học xã hội chủ nghĩa khác với cái nhìn của thế giới. Cũng giống như bản chất xã hội chủ nghĩa cũng đã khác lạ với trào lưu của thế giới thành ra chuyện đánh giá văn học xã hội chủ nghĩa không có gì phải đáng ngạc nhiên lắm.

Đến đây thì câu trả lời đã rõ. Văn học bắt đầu từ nhân sinh, phục vụ nhân sinh, vị nhân sinh. Cái giá trị nghệ thuật sẽ xảy ra nếu tác giả biết đem cái nhân sinh đó vào tác phẩm của mình để tạo ra một tác phẩm sống thực, diễn tả thật đời sống của xã hội mà tác giả đang sống để truyền lại cho thế hệ sau này. Nếu văn học chỉ là một sự tự sướng thì nền văn hoá của một dân tộc cũng chỉ là một nền văn hoá không có thật, một nền văn hoá bệnh hoạn. Mà dân tộc nào đi lên từ nền văn hoá bệnh hoạn đó thì sớm muộn dân tộc đó cũng sẽ bị diệt vong. Liệu dân tộc Việt với hơn 4 ngàn năm văn hiến sẽ tồn tại trong vài trăm năm tới hay trở thành một khối của dân tộc Trung Hoa? Đây là câu hỏi mà tất cả mọi người Việt ở khắp mọi nơi, những người còn quan tâm đến sự sống còn của dân tộc Việt cần phải tìm câu trả lời cho chính mình và chính dân tộc mình.

Vũ Hoàng Anh Bốn Phương

Tháng 8 năm 2016

Dallas, TX

 

 

 

 

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s